نقد ادبی

نقد ادبی

          نقد در لغت به معنی تمیز دادن خوب از بد و سره از ناسره است و در اصطلاح ادبی، به دانشی گفته می شود که از طریق شرح و تفسیر، تجزیه و تحلیل و مقایسه و طبقه بندی آثار ادبی به ارزیابی آنها می پردازد. به نقد ادبی، سخن سنجی یا          سخن شناسی نیز گفته می شود. هدف نهایی از نقد، داوری کردن یا دادن معیارهایی برای داوری است. از این جهت، هم خطاها و عیب های یک اثر ادبی مورد سنجش قرار می گیرد و هم محسّنات و نقاط قوّت آن اثر.

          با نقد یک اثر ادبی، رمز و رازهای زیبایی اثر شناخته می شود که این موجب افزایش لذّت هنری در خوانندة اثر می گردد. همچنین فاصلة خواننده با متن ادبی کم   می شود و ذوق و سلیقة هنری او پرورش می یابد.

          یک منتقد ادبی باید از قدرت و توانایی خاصّی در کشف و شناخت رازها و زیبایی های آثار ادبی برخوردار باشد؛ ذوق و سلیقة او باید برتر و سلیم تر  از دیگران باشد؛ که البته این توانایی ها در همه کس دیده نمی شود. دستیابی به چنین درجه ای از خبرگی و مهارت، تنها از رهگذر مطالعة مستمرّ آثار زیبا و شاهکارهای جهان و نیز آگاهی به علوم مختلف و فنون نقد امکان پذیر می باشد.

          شیوه های نقد ادبی را می توان به چهار دسته تقسیم کرد:

          1ـ نقد محاکاتی (mimetic) که به اثر هنری به عنوان تقلید یا انعکاس یا نمایش دنیا و زندگی بشر نگاه می کند و اوّلین معیار سنجش آن، میزان صحّتی است که در ارائه اثر به کار رفته و اینکه اثر تا چه حد انعکاس  واقعیّت است.

          2ـ نقد عمل گرایانه (pragmatic) که به اثر هنری بر اساس تأثیرگذاری آن بر خواننده، توجّه می کند. این تأثیر می تواند لذّت زیباشناسانه، آموزندگی یا برانگیختن احساسات باشد.

          3ـ نقد تبیینی (expressive) این شیوه به نویسندة اثر توجّه دارد و اثر را از این جهت که (آگاهانه یا ناآگاهانه) نشانه های طبیعت و تجربه های خاصّ نویسنده است و نیز از جهت خلوص و اصالت آن بررسی می کند.

4ـ نقد عینی (objective) شیوه ای است که اثر را جدا از شاعر و خواننده و دنیای اطراف و محیط آن بررسی می کند. اثر هنری در این گونه نقد، خود دنیای جداگانه ای است که باید بطور مستقلّ و کامل، تحلیل شود و مورد قضاوت قرار گیرد. معیارهای متفاوت در این شیوه، عوامل درونی اثر مانند ارتباط مطالب، تعادل و هماهنگی، و روابط درونی عناصر ترکیب کنندة آن می باشد.

/ 0 نظر / 13 بازدید