دوبیتی

دوبیتی

 

          دوبیتی یکی از قالب های شعر سنّتی فارسی است شامل چهار مصراع در یک وزن که قافیه در مصراع های اول و دوم و چهارم آن رعایت می شود. دو بیتی از لحاظ شکل ظاهر، درست مثل رباعی است و تنها تفاوت آنها در وزن می باشد. وزن دوبیتی «مفاعلین مفاعیلن مفاعیل» است.

        دوبیتی ها  یکی  از  انواع  شعر غنایی  فارسی محسوب می شوند و مضمون آنها اغلب احساسات عاشقانه و عواطف درونی گویندگان آنها است. معروف ترین دوبیتی های  متداول در ایران، به لهجه  لری و منسوب  به  باباطاهر عریان است. ملا پریشان  کرمانشاهی و زائر محمّد علی معروف به  فایز دشتستانی  نیز از دیگر  دوبیتی سـرایان مشهـور ایــران هستند. دوبیتی ها به نام ترانه های محلّی نیز معروفند. در شعر معاصر، با به هم پیوستن دوبیتی ها قالب جدیدی به نام «چهـارپـاره» ابداع  شد که به جز در وزن دوبیتی، در اوزان  دیگری  نیز سروده شده اند.

        دو  زلفــونت  بود  تـار  ربـابم              چه می خواهی از این حال خرابم

        ته  که  با  مو  سر یاری  نداری              چرا هر نیمــه شو آیی  به خوابم

                                                                                                                بابا طاهر

        مو  کز سوته دلانم  چون  ننالم               مو کز بی حاصلانــم  چون ننالم

        نشسته بلبــلان  با  گــل  بنالند               مو که دور از گلانــم  چون ننالم

                                                                                                                بابا طاهر

        خوشا آنون که پا از سر ندونند               میانه  شعله خشک و تــر ندونند

         کنشت و کبعه و بتخـانه و دیـر               سرایـی خـالی از دلبـــر نـدونند

                                                                                                                                                             بابا طاهر

                دل  من  حالت  پروانه  دارد              ز آتش  سوختن  پروا  ندارد

                دل فایز چو مرغ  پرشکسته              به هرجا کاوفتد پر، وا  ندارد

                                                                                                                فایز دشتستانی

               قیامت قامت و  قامت  قیامت              قیامت می کند این قدّ و قامت

               مـؤذّن  گر  ببیـند  قامتت را                به قد قامت  بمـاند  تا  قیامت

                                                                                              فایز دشتستانی

              اگر  صد  تیر  ناز  از  دلبـر آید           مکن باور  که آه از دل برآید

               پس از صد سال بعد از مرگ  فایز         هنــوز آواز  دلبـر  دلبـر آید

                                                                                              فایز دشتستانی

               

              بیا ای دل از اینجا پر بگیریم              ره  کاشــانة  دیگــر بگیریم

              بیا  گم کردة  دیرین خود را               سراغ  از لالة پـرپـر بگیریم

                                                                                                                    قیصر امین پور

              

             دلم تنهاست ماتم دارم امشب           دلی سرشـار از غم دارم امشب

             غـم آمد، غصّه آمد، ماتم آمد           خدا را زین میان کم دارم امشب

                                                                                                               سلمان هراتی

/ 2 نظر / 41 بازدید
پرویز

سلام به نظر در اینکه وزن دوبیتی مفاعلین مفاعیلن مفاعیل» است. اشتباهه ...وزن رباعی مفاعلین مفاعیلن فعولن هست"یه وزن 11 هجایی که اون وزنی که شما گفتی 12 هجایی .....سیررباعی در شعر فارسی دکتر شمیسا.....

لطفا نام فایز رو تصحیح کنید : فایز دشتی....فایز توی روستای کردوان دشتی دنیا اومده و تمام عمرش هم توی شهرستان دشتی زندگی کرده