شعرمنثور یا سپید

شعرمنثور یا  سپید

 

          شعر منثور در ادبیات غرب معمولاً به قطعه ای کوتاه به شکل نثر اطلاق می شود که بی آنکه از نظام وزنی خاصّی پیروی کند، از عناصر شعری مانند ریتم، ضرباهنگ، سجع، قافیه، قافیه داخلی و صور خیال برخوردار است و از جهت کیفیّت تأثیر و ایجاد حالت انفعالی، نظیر شعر است. شعر منثور به خاطر همین خصوصیّات، از قطعات نثر معمولی مشخّص می شود و از آنجا که به صورت مصراع های جداگانه نوشته نمی شود از شعر آزاد نیز متمایز است.

          تفاوت عمدة شعر منثور با نثر شاعرانه این است که شعر منثور، شعری است که با حفظ خصایص شعر به شکل نثر نوشته شده، اما نثر شاعرانه، نثری است که در آن مفاهیم گزارشی و حقایق غیرشعری با ابزار شعر از قبیل سجع و صنایع شعری بیان می شود. گلستان سعدی و تاریخ بیهقی نمونه هایی از نثر شاعرانه هستند.

          در ادبیات فارسی معاصر، در ابتدا اصطلاح شعر منثور برای ترجمة شعرهای خارجی که در ضمن ترجمه، وزن و صورت شعری خود را از دست می دادند به کار       می رفت. اما در حال حاضر، شعر منثور نوعی از شعر نو فارسی به شمار می آید که به صورت جمله‌های کوتاه جداگانه در زیر یکدیگر نوشته می شود و از وزن عروضی و قافیه به مفهوم سنتی آن عاری است.

          هوشنگ ایرانی(1352-1304ش) از جمله اولین شاعرانی است که شعر منثور را در آثار خود تجربه کرد؛ اما آثار موفّق احمد شاملو(1379-1304ش) نمونه های بارز و مشخص این نوع از شعر در ادبیات معاصر است.

          آنچه در ادبیات فارسی به شعر منثور معروف شده، شعر سپید و شعر شاملویی نیز نامیده می شود.                                                  

سخنی نیست

                                                                                                                 احمد شاملو

چه بگویم؟ سخنی نیست.

می وزد از سر امّید، نسیمی

لیک تا زمزمه ای  ساز کند

در همه خلوت صحرا

                           به رهش

                                   نارونی نیست.

چه بگویم؟ سخنی نیست.

 

پشت درهای فروبسته

شب از دشنه و دشمن پر

به کج اندیشی

                 خاموش

                         نشسته است.

بامها       

 زیر فشار شب 

                    کج،

کوچه

       از آمد و رفت شب بد چشم سمج

                                                 خسته است.

 

چه بگویم؟ سخنی نیست

در همه خلوت این شهر، آوا

جز ز موشی که دراند کفنی نیست

وندر این ظلمت جا

جز سیا نوحة شو مرده زنی، نیست.

ور نسیمی جنبد

به رهش

          نجوا را

                   نارونی نیست.

چه بگویم؟

سخنی نیست...

                                   

هجرانی

                                                                                                              احمد شاملو

سین هفتم

            سیب سرخی ست

حسرتا

        که مرا

                نصیب

                       از این سفرة سنّت

                                              سروری نیست.

شرابی مرد افکن در جام هواست،

شگفتا

       که مرا

               بدین مستی

                            شوری نیست.

سبوی سبزه پوش

                       در قاب پنجره

آه

چنان دورم

             که گویی جز نقش بی جانی نیست.

و کلامی مهربان

                   در نخستین دیدار بامدادی

فغان

     که در پس پاسخ و لبخند

                                    دل خندانی نیست.

بهاری دیگر آمده  است

                              آری

/ 0 نظر / 45 بازدید