عروض و قافیه

عروض و قافیه

          علم عروض، علم شناخت اوزان شعری است. یعنی به کمک این دانش می توان وزن شعر را تشخیص داد. برای سرودن شعر سنّتی یا کلاسیک، دانستن عروض و قافیه امری لازم است. این علم بسیار گسترده و پیچیده می باشد و تسلّط بر آن کاری است بسیار دشوار.

          نیما یوشیج جهت رهایی شاعر از اسارت عروض، آن را تغییر داده، به  طوری که مجال شاعر را برای استفاده از امکانات زبانی و شعری، وسیع تر و آسان تر       می سازد. با این روش، شاعر بر عروض مسلّط می شود نه عروض بر شاعر.

          تناسبات میان هجاها و بخش های کلام، نوعی آهنگ ایجاد می کند که به آن وزن می گویند. برای ایجاد وزن و آهنگ باید از اصول و قواعدی پیروی کرد. کشف و شناخت این اصول و قواعد بر عهدة علم عروض می باشد.

          برای به دست آوردن وزن شعر ابتدا باید بیت را تقطیع هجایی  کرد، سپس معادل آنها نشانه های عروضی گذاشته، رکن بندی نمود. از تکرار و ترکیب رکن ها، وزن شعر حاصل می شود که با داشتن وزن می توان به بحر شعر نیز پی برد.

          شعر فارسی در شمار آهنگین ترین شعرهای جهان است. این ویژگی در شعرهای عربی و انگلیسی دیده نمی شود.

          با دانستن عروض و شناخت وزن شعر، می توان شعر را درست خواند؛ خوب درک کرد و از آن بسیار لذّت برد و تأثیر  پذیرفت.

          قافیه نیز در پایان مصراع ها و ابیات، به دلیل تکرار حروف، موسیقی و آهنگ شعر را بیشتر می کند. لذّت حاصل از افزایش موسیقی در شعر هنگام آوردن ردیف چند برابر می شود. مثلاً در این بیت:

    بی همگان به سرشود بی تو به سرنمی شود         داغ  تو دارد این دلم  جای دگر نمی شود

کلمات «به سر» و «دگر» قافیه، و کلمة «نمی شود» ردیف می باشد که به آهنگ و موسیقی شعر و لذّت بردن خواننده کمک زیادی می کند.

          قافیه و ردیف سهم بسیاری در ایجاد موسیقی و تکمیل آهنگ شعر و همچنین نظم بخشیدن به شکل و ساختار آن دارا هستند؛ انسجام و استواری شعر را به دنبال دارند و در به خاطر سپردن و یادآوری شعر، به حافظة آدمی کمک فراوانی می کنند.

          قافیه در شعر، مبحثی است که در آن موضوعهای دیگری مثل مبانی قافیه،  حروف و حرکات قافیه، عیوب قافیه و ... نیز وجود دارد.

/ 0 نظر / 34 بازدید